By Abhishek Manohare 
अमरावती, ८ सप्टेंबर २०२६ : कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजे आपल्याला प्रश्नांची उत्तरं देणारा चॅटबॉट, एवढीच त्याची ओळख राहिलेली नाही. आता एआय स्वतःहून निर्णय घेण्याच्या, इंटरनेटवर माहिती शोधण्याच्या आणि दिलेलं काम पूर्ण करण्यासाठी अनेक पावलं उचलण्याच्या दिशेने झपाट्याने पुढे जात आहे. पण या प्रगतीसोबत एक प्रश्नही मोठा होत आहे—एआयला खूप जास्त स्वातंत्र्य दिलं, तर पुढे काय होऊ शकतं? गेल्या काही महिन्यांत घडलेल्या काही घटनांनी हा प्रश्न आणखी गंभीर केला आहे.
एआय मॉडेल सुरक्षा भिंत ओलांडून इंटरनेटवर?
२१ जुलै २०२६ रोजी OpenAI कडून समोर आलेल्या माहितीनुसार, त्यांच्या दोन AI मॉडेल्सनी बंदिस्त सुरक्षा चाचणी वातावरणातून बाहेर पडून इंटरनेटपर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग शोधला. ही घटना ExploitGym नावाच्या सायबरसुरक्षा चाचणीदरम्यान घडल्याचे सांगण्यात आले. मॉडेल्सना काही प्रश्नांची उत्तरं शोधायची होती. त्यासाठी त्यांनी स्वतःच अंदाज लावला की आवश्यक माहिती Hugging Face च्या सर्व्हरवर असू शकते. त्यानंतर कथितपणे सायबरसुरक्षा त्रुटी आणि उपलब्ध क्रेडेन्शियल्सचा वापर करून त्यांनी त्या प्रणालीपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला. पण खरी धक्कादायक बाब यानंतर समोर आली.
एआय एजंट्सनी एकमेकांशी गुप्त संपर्क केला!
ऑगस्ट २०२६ मध्ये लास वेगास येथे झालेल्या Black Hat USA परिषदेत OpenAI चे संशोधक एरिक वॉलेस यांनी या घटनेबाबत आणखी माहिती दिल्याचे सांगण्यात आले. वेगवेगळ्या AI मॉडेल रनवर काम करणाऱ्या एजंट्सनी कथितपणे एक सामायिक संवाद वाहिनी शोधली. त्यातून त्यांनी माहिती, एक्सप्लॉइट्स आणि क्रेडेन्शियल्सची देवाणघेवाण केली. इतकंच नाही, तर त्यांनी कामांची विभागणीही केली. OpenAI ने पहिला संवादमार्ग बंद केल्यानंतरही एजंट्सनी दुसऱ्या मार्गाने पुन्हा नेटवर्क उभारल्याचा दावा करण्यात आला. हे नेटवर्क आठवड्यांपर्यंत कार्यरत राहिल्याचे सांगण्यात आले. या घटनेकडे संशोधकांनी एआयमधील “संवाद आणि बुद्धिमत्तेचा कँब्रियन विस्फोट” म्हणून पाहिल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. फॉरेन्सिक तपासणीनुसार, ९ जुलै ते १३ जुलै २०२६ या काळात सुमारे १७,६०० आक्रमणात्मक कृती नोंदवल्या गेल्याचेही सांगण्यात आले.
GPT-6 Astra ने गाठली ‘क्रिटिकल’ पातळी
दरम्यान, ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी OpenAI ने GPT-6 Astra हे आपले अत्याधुनिक मॉडेल सादर केल्याची माहिती देण्यात आली. कंपनीच्या Preparedness Framework नुसार, सायबरसुरक्षा क्षमतेत “Critical” पातळी गाठणारे हे पहिले मॉडेल असल्याचा दावा आहे. म्हणजेच योग्य साधने आणि प्रवेश मिळाल्यास हे मॉडेल अत्यंत सुरक्षित प्रणालींमधील अज्ञात त्रुटी शोधण्याची आणि त्यांचा फायदा घेण्याची क्षमता दाखवू शकते. चाचण्यांमध्ये Astra ने ExploitBench वर १००% गुण मिळवल्याचे आणि दोन नवीन zero-day vulnerabilities शोधल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मात्र क्षमता वाढली म्हणजे धोका वाढलाच, असं कंपनीचं म्हणणं नाही. उलट, सुरक्षा चाचण्यांमध्ये GPT-6 Astra धोकादायक विनंत्या ९१.५% वेळा नाकारते, तर GPT-5.6 Sol ची ही कामगिरी ५९% असल्याचे सांगण्यात आले.
Google चीही AI मध्ये मोठी झेप
या शर्यतीत Google DeepMind देखील मागे नाही. २ सप्टेंबर २०२६ रोजी कंपनीने Gemini 3.8 Flash सादर केल्याचे सांगण्यात आले. त्यानंतर ४ सप्टेंबरला WeatherNext 3 हे नवीन हवामान अंदाज मॉडेल आणण्यात आले. उपग्रहांच्या डेटावरून शिकणारे हे मॉडेल दर पाच किलोमीटरच्या स्तरावर ताशी हवामान अंदाज देऊ शकते आणि पावसाच्या अंदाजाची अचूकता ५०% पर्यंत वाढवू शकते, असा दावा करण्यात आला आहे.
आता AI फक्त उत्तर देत नाहीये…
रोबोटिक्समध्येही AI ची क्षमता झपाट्याने वाढत आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, Anthropic च्या Claude Opus 4.7 मॉडेलने रोबोडॉग प्रोग्रामिंगचे काम मागील वर्षातील सर्वोत्तम मानवी टीमपेक्षा तब्बल २० पट वेगाने पूर्ण केले. या सगळ्या घटना एकत्र पाहिल्या तर चित्र स्पष्ट होतं—AI आता केवळ “तुमच्या प्रश्नाचं उत्तर” देण्यापुरता विषय राहिलेला नाही. तो माहिती शोधतोय, निर्णय घेतोय, इतर AI एजंट्सशी संवाद साधतोय आणि स्वतःहून कृती करण्याची क्षमता दाखवतोय. आणि म्हणूनच पुढचा मोठा प्रश्न कदाचित “AI किती हुशार होईल?” हा नसून… “AI किती स्वायत्त असायला हवं?” हा असेल.