मातीचा बाप्पा ते बाल तस्करीविरोधी मोहीम; महाराष्ट्रात तीन वेगळ्या उपक्रमांनी वेधले लक्ष

अमरावती/मुंबई : महाराष्ट्रात एकीकडे परंपरा जपत पर्यावरणाचा विचार करणारे उपक्रम राबवले जात आहेत, तर दुसरीकडे सामाजिक समतेचा संदेश देणाऱ्या महापुरुषांचे स्मरण आणि बाल तस्करीसारख्या गंभीर समस्येविरोधात यंत्रणेला अधिक सक्षम करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. अमरावतीपासून मुंबईपर्यंत घडलेल्या अशाच तीन वेगळ्या उपक्रमांनी सध्या लक्ष वेधून घेतले आहे. एकीकडे नागरिकांनी स्वतःच्या हाताने मातीचा गणपती घडवला, तर दुसरीकडे श्रीचक्रधर स्वामींच्या समता आणि मानवतेच्या विचारांना उजाळा देण्यात आला. मुंबईत मात्र बाल तस्करी रोखण्यासाठी रेल्वे पोलिसांना विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले.

हातांनी घडविला मातीचा बाप्पा!

गणेशोत्सव म्हटलं की सजावट, रोषणाई आणि मोठ्या मूर्तींची चर्चा सुरू होते. पण याच उत्सवाला पर्यावरणपूरक वळण देण्याचा प्रयत्न अमरावतीत करण्यात आला. ‘सात्त्विक गणपती’ उपक्रमांतर्गत सांस्कृतिक भवन, अमरावती येथे मातीच्या गणेशमूर्ती तयार करण्याची कार्यशाळा उत्साहात पार पडली. कु. मयुरी दिपक खताडे यांच्या पुढाकारातून आयोजित करण्यात आलेल्या या मोफत कार्यशाळेत नागरिकांना स्वतःच्या हाताने मातीची गणेशमूर्ती तयार करण्याचे प्रशिक्षण देण्यात आले. अमरावती जिल्हाधिकारी कार्यालय, अमरावती महानगरपालिका आणि ‘माझी वसुंधरा’ अभियानाच्या सहकार्याने हा उपक्रम आयोजित करण्यात आला होता. नागरिकांनीही या कार्यशाळेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला. मातीपासून स्वतःच्या हाताने बाप्पाची मूर्ती तयार करण्याचा अनुभव नागरिकांसाठी केवळ सर्जनशील नव्हता, तर पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देणाराही होता. “परंपरा जपूया, मातीचा बाप्पा घडवूया आणि पर्यावरणाचे संवर्धन करूया”, असा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.

श्रीचक्रधर स्वामींच्या विचारांना उजाळा

अमरावतीतच भगवान सर्वज्ञ श्रीचक्रधर स्वामी यांच्या अवतार दिनानिमित्त अभिवादन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. अमरावती महानगरपालिकेच्या विश्वरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सभागृहात झालेल्या या कार्यक्रमात महापौर श्री. श्रीचंद तेजवानी यांच्या हस्ते श्रीचक्रधर स्वामी यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन करण्यात आले. यावेळी श्रीचक्रधर स्वामी यांच्या सामाजिक समता, अहिंसा आणि मानवतावादी विचारधारेचे स्मरण करण्यात आले. समाजात समता आणि बंधुभावाचा संदेश पोहोचविण्याची गरज अधोरेखित करत त्यांच्या विचारांना उजाळा देण्यात आला.

मुंबईत बाल तस्करीविरोधात पोलिसांना विशेष प्रशिक्षण

दरम्यान, मुंबईत बाल तस्करीसारख्या गंभीर गुन्ह्याला आळा घालण्यासाठी पोलिस यंत्रणेकडून महत्त्वाचा उपक्रम राबविण्यात आला. १२ आणि १४ डिसेंबर रोजी घाटकोपर (पूर्व) येथील रेल्वे पोलीस मुख्यालयात बाल तस्करी निर्मूलन विषयावर दोन दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. विशेष पोलीस महानिरीक्षक अस्वती दोर्जे यांच्या पुढाकारातून ही कार्यशाळा सुरू करण्यात आली. या प्रशिक्षणाचा उद्देश GRP Mumbai आणि RPF कर्मचाऱ्यांना बाल तस्करीतील पीडित आणि तस्कर ओळखणे, योग्य वेळी हस्तक्षेप करणे आणि संबंधित यंत्रणांशी प्रभावी समन्वय साधणे याबाबत अधिक सक्षम करणे हा होता. बाल तस्करीच्या प्रकरणांमध्ये केवळ पोलिसांची कारवाई पुरेशी नसते. पीडित मुलांचे संरक्षण, त्यांचे पुनर्वसन आणि योग्य संस्थांशी समन्वय तितकाच महत्त्वाचा असतो. त्यामुळे Child Welfare Committee सारख्या यंत्रणांसोबत प्रभावीपणे काम करण्याबाबतही कर्मचाऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. या कार्यशाळेत रेल्वे पोलीस आयुक्त डॉ. रवींद्र शिसवे, DCP मनोज पाटील, RPFचे Sr. DSC ऋषी कुमार शुक्ला आणि मानसशास्त्रज्ञ गौरव गिल यांनी विविध विषयांवर मार्गदर्शन केले.

अमरावतीतील पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवापासून समतेचा संदेश देणाऱ्या अभिवादन कार्यक्रमापर्यंत आणि मुंबईतील बाल तस्करीविरोधी प्रशिक्षणापर्यंत—या तीन उपक्रमांचा उद्देश वेगळा असला तरी त्यामागचा संदेश एकच आहे : समाज अधिक संवेदनशील, सुरक्षित आणि जबाबदार बनवण्याचा प्रयत्न.