अमरावती: आपल्या बाळाचा जन्म दाखला काढायचा आहे पण कुठे जायचे, काय कागदपत्रे लागतील याची माहिती नाही? मग ही बातमी फक्त तुमच्यासाठीच आहे. अमरावती महानगरपालिका आणि जिल्हा प्रशासनाने आता जन्म दाखला काढणे अगदी सोपे केले आहे. घरबसल्या ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन, दोन्ही पद्धतींनी तुम्ही जन्म दाखला मिळवू शकता.
जन्म दाखला का महत्त्वाचा?
जन्म दाखला हा केवळ एक कागद नसून तुमच्या मुलाच्या ओळखीचा पहिला अधिकृत पुरावा आहे. शाळेत प्रवेश घेताना, पासपोर्ट काढताना, मतदान यादीत नाव नोंदवताना किंवा कोणत्याही सरकारी योजनेचा लाभ घेताना जन्म दाखला अत्यंत आवश्यक असतो. म्हणूनच बाळाच्या जन्मानंतर लगेचच जन्म दाखला काढणे महत्त्वाचे आहे.
ऑनलाइन जन्म दाखला कसा काढावा?
आता तुम्हाला कार्यालयात धावपळ करण्याची गरज नाही. घरबसल्या मोबाइल किंवा लॅपटॉपवरून जन्म दाखला मिळवू शकता. स्टेप बाय स्टेप प्रक्रिया:
पहिली पायरी – वेबसाइटवर जा
महाराष्ट्र सरकारच्या Civil Registration System (तुम्ही इथे या लिंकवर क्लिक करून थेट पोर्टलवर जाऊ शकता.) च्या अधिकृत वेबसाइटवर जा.
दुसरी पायरी – नोंदणी करा
जर तुम्ही नवीन वापरकर्ता असाल तर प्रथम ‘Register’ या पर्यायावर क्लिक करा. तुमचे नाव, मोबाइल नंबर, ईमेल आयडी आणि पत्ता भरा. OTP द्वारे मोबाइल व्हेरिफिकेशन झाल्यानंतर तुमचे खाते तयार होईल.
तिसरी पायरी – लॉगिन करा
तुमचा यूजरनेम आणि पासवर्ड वापरून लॉगिन करा.
चौथी पायरी – अर्ज भरा
‘Birth Certificate’ या पर्यायावर क्लिक करा. बाळाचे नाव, जन्मतारीख, जन्म झालेले ठिकाण (रुग्णालय किंवा घर), आई-वडिलांची माहिती अचूक भरा. सर्व माहिती मराठी किंवा इंग्रजीमध्ये भरता येते.
पाचवी पायरी – कागदपत्रे अपलोड करा
आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा. यामध्ये रुग्णालयाचा जन्म दाखला, आई-वडिलांचे आधार कार्ड, पत्त्याचा पुरावा यांचा समावेश असतो.
सहावी पायरी – शुल्क भरा
ऑनलाइन पेमेंट गेटवेद्वारे आवश्यक शुल्क भरा. सामान्यतः जन्मानंतर २१ दिवसांत अर्ज केल्यास कोणतेही शुल्क नाही. त्यानंतरच्या कालावधीसाठी निश्चित शुल्क आकारले जाते.
सातवी पायरी – दाखला डाउनलोड करा
तुमचा अर्ज मंजूर झाल्यानंतर तुम्हाला SMS आणि ईमेलद्वारे कळविले जाईल. त्यानंतर तुम्ही पोर्टलवरून जन्म दाखला डाउनलोड करू शकता.
ऑफलाइन जन्म दाखला कसा काढावा?
जर तुम्हाला ऑनलाइन प्रक्रिया अवघड वाटत असेल तर ऑफलाइन पद्धतही उपलब्ध आहे.
अमरावती शहरात:
अमरावती महानगरपालिकेच्या मुख्य कार्यालयात किंवा तुमच्या प्रभाग कार्यालयात जा. तेथे जन्म-मृत्यू नोंदणी विभागाकडे संपर्क साधा. निर्धारित फॉर्म भरा आणि आवश्यक कागदपत्रे सोबत जोडा. ३-७ कार्यदिवसांत तुमचा जन्म दाखला तयार होईल.
ग्रामीण भागात:
ग्रामपंचायत कार्यालय किंवा तहसील कार्यालयात जाऊन अर्ज करा. ग्रामसेवक तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन करतील.
आवश्यक कागदपत्रे कोणती?
जन्म दाखला काढताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:
- रुग्णालयातून मिळालेला डिस्चार्ज पेपर किंवा जन्माचा पुरावा
- आई-वडिलांचे आधार कार्ड
- लग्नाचे नोंदणी प्रमाणपत्र (उपलब्ध असल्यास)
- राहत्या पत्त्याचा पुरावा (वीज बिल, रेशन कार्ड इ.)
- वडिलांचे पॅन कार्ड (ऐच्छिक)
कालमर्यादा आणि शुल्क
२१ दिवसांत नोंदणी: विनामूल्य
२१ दिवसांनंतर ते १ वर्षापर्यंत: रु. ५/-
१ वर्षानंतर: रु. १०/- तसेच विलंब शुल्क
ग्रामीण भागासाठी: थोडे वेगळे शुल्क असू शकते
डुप्लिकेट जन्म दाखला कसा मिळवावा?
जर तुमचा जन्म दाखला हरवला असेल किंवा फाटला असेल तर घाबरू नका. तुम्ही डुप्लिकेट जन्म दाखला मिळवू शकता. त्याचसाठी ऑनलाइन पोर्टलवर ‘Duplicate Certificate’ या पर्यायावर क्लिक करा. तुमची माहिती भरा, जन्म नोंदणी क्रमांक द्या आणि निर्धारित शुल्क भरा. काही दिवसांत तुम्हाला डुप्लिकेट प्रमाणपत्र मिळेल.
नाव सुधारणा किंवा बदल
जन्म दाखल्यात चुकीचे नाव नोंदवले गेले असेल तर ते सुधारता येते. त्यासाठी महानगरपालिका किंवा तहसील कार्यालयात अर्ज द्यावा लागतो. सोबत राजपत्रित अधिकाऱ्याचा दाखला, वर्तमानपत्रात जाहिरात आणि शपथपत्र जोडावे लागते.
अमरावतीतील महत्त्वाचे संपर्क
अमरावती महानगरपालिका जन्म-मृत्यू विभाग:
पत्ता: महानगरपालिका मुख्य कार्यालय, राजकमल चौक, अमरावती फोन नंबर: 0721-2662151
जिल्हाधिकारी कार्यालय, अमरावती:सर्व तहसील कार्यालयांमार्फत सेवा उपलब्ध
सामान्य समस्या आणि त्यांचे निराकरण
समस्या १ – ऑनलाइन पोर्टल उघडत नाही: दुसऱ्या ब्राउझरचा वापर करा किंवा कॅशे क्लिअर करा.
समस्या २ – OTP येत नाही: मोबाइल नंबर योग्य असल्याची खात्री करा. काही मिनिटे थांबून पुन्हा प्रयत्न करा.
समस्या ३ – कागदपत्रे अपलोड होत नाहीत: फाइल साइज ५ MB पेक्षा कमी ठेवा. PDF किंवा JPG फॉरमॅट वापरा.
समस्या ४ – दाखला डाउनलोड होत नाही: अर्ज मंजूर झाल्याची खात्री करा. Application Status तपासा.
विशेष सूचना
जन्मानंतर २१ दिवसांत नोंदणी करणे कायद्याने बंधनकारक आहे. याकडे दुर्लक्ष केल्यास पुढे अडचणी येऊ शकतात. कोणत्याही सरकारी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी जन्म दाखला आवश्यक असतो. रुग्णालयात जन्म झाल्यास तेथील प्रशासन स्वतःच ऑनलाइन नोंदणी करते. तरीही तुम्ही स्वतः खात्री करावी आणि दाखला डाउनलोड करावा. घरी जन्म झाल्यास लगेचच नजीकच्या आरोग्य केंद्र, आशा वर्कर किंवा ग्रामसेवकांना कळवावे. ते तुम्हाला पुढील प्रक्रियेत मदत करतील.
अमरावतीत जन्म दाखला काढणे आता अगदी सोपे झाले आहे. ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन कोणत्याही पद्धतीने तुम्ही सहज दाखला मिळवू शकता. वेळेत नोंदणी केल्यास कोणतेही अतिरिक्त शुल्क भरावे लागत नाही. तुमच्या मुलाच्या भविष्यासाठी ही महत्त्वाची कागदपत्रे असल्याने लगेचच जन्म दाखला काढा. अधिक माहितीसाठी अमरावती महानगरपालिकेच्या वेबसाइटला भेट द्या किंवा जन्म-मृत्यू विभागाशी संपर्क साधा. तुमच्या घरातील नवीन सदस्याचे स्वागत करताना त्याची कायदेशीर ओळख निर्माण करणे विसरू नका!
अमरावतीब्रेकिंग.इन – अमरावतीच्या प्रत्येक बातमीसाठी आमच्यासोबत रहा!