अमरावती ब्रेकिंग डेस्क | शुक्रवार, 09 जानेवारी 2026विदर्भाच्या सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अमरावतीची लोकसंख्या सतत वाढत असून 2025 मध्ये या शहराने नवीन टप्पा गाठला आहे. अलीकडील अहवालानुसार, अमरावती शहराची लोकसंख्या 8.25 लाखांपर्यंत पोहोचली असून जिल्ह्याची एकूण लोकसंख्या 32.92 लाखांवर पोहोचली आहे.
शहराची वाढती लोकसंख्या
संयुक्त राष्ट्रांच्या नागरीकरण अंदाजानुसार, 2025 मध्ये अमरावती शहरी भागाची लोकसंख्या 8,24,965 इतकी आहे. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत शहराच्या लोकसंख्येत 16,702 लोकांची वाढ झाली आहे, जी 2.07% वार्षिक वाढीचा दर दर्शवते.1950 मध्ये अमरावतीची लोकसंख्या फक्त 1,00,608 इतकी होती. गेल्या 75 वर्षांत शहराने आठपट वाढ पाहिली आहे, जी शहराच्या आर्थिक विकासाची आणि प्रगतीची साक्ष देते.
जिल्ह्याचे सविस्तर आकडे
अमरावती जिल्ह्याची 2025 मधील अंदाजित लोकसंख्या 32,91,574 इतकी आहे. 2011 च्या जनगणनेच्या तुलनेत जिल्ह्याच्या लोकसंख्येत 13.96% ची वाढ झाली आहे.
लिंगानुपात आणि सामाजिक रचना
2025 च्या अंदाजानुसार:पुरुष लोकसंख्या: 16.94 लाखमहिला लोकसंख्या: 15.98 लाखलिंगानुपात: प्रति 1000 पुरुषांमागे 951 महिला (2011)हा लिंगानुपात राष्ट्रीय सरासरी 943 पेक्षा चांगला असून महिला स्वास्थ्य आणि सामाजिक प्रगतीचे सूचक आहे.
2011 च्या जनगणनेचा आधार
2011 च्या जनगणनेनुसार अमरावती जिल्ह्याचे आकडे:एकूण लोकसंख्या: 28,88,445 पुरुष: 14,80,768 महिला: 14,07,677बाल लोकसंख्या (0-6 वर्षे): 3,11,391 (10.78%)या आकड्यांवरूनच 2025 च्या अंदाजाची गणना करण्यात आली आहे.
भौगोलिक वैशिष्ट्ये
अमरावती जिल्हा महाराष्ट्राच्या उत्तर-पूर्व भागात वसलेला असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ 12,212 चौरस किलोमीटर आहे. जिल्हा 14 तालुक्यांमध्ये विभागलेला आहे.
तालुकांची यादी:
- अचलपूर
- अमरावती
- अंजनगाव सुर्जी
- चांदूर बाजार
- चांदूर रेल्वे
- चिखलदरा
- दर्यापूर
- धामणगाव रेल्वे
- धारणी
- मोर्शी
- नांदगाव खंडेश्वर
- तिवसा
- वरूड
- भातकुली
जिल्ह्याच्या उत्तर आणि पश्चिम बाजूला मध्यप्रदेश, दक्षिणेला अकोला आणि यवतमाळ तर पूर्वेला नागपूर आणि वर्धा जिल्हे आहेत.
लोकसभा मतदारसंघातील लोकसंख्या
अमरावती लोकसभा मतदारसंघाची एकूण लोकसंख्या 21,78,102 इतकी आहे. यातील:
शहरी लोकसंख्या: 41%
ग्रामीण लोकसंख्या: 59%
अनुसूचित जाती: 18%
अनुसूचित जमाती: 15%
सामान्य/इतर मागासवर्गीय: 67%
धार्मिक रचना
हिंदू: 70-75%
मुस्लिम: 15-20%
बौद्ध: 10-15%
ख्रिश्चन, शीख, जैन आणि इतर: 5% पेक्षा कमी
भूवापर आणि वैशिष्ट्ये
अमरावती जिल्ह्याचा भूवापर: एकूण क्षेत्र: 12,212 चौरस किमी
वन क्षेत्र: 3,577 चौरस किमी
शेतीयोग्य क्षेत्र: 7,407 चौरस किमी
जिल्हा दोन मुख्य भागांमध्ये विभागला आहे – सातपुडा पर्वतरांगेचा डोंगराळ भाग (मेळघाट) आणि दख्खनच्या पठाराचा मैदानी भाग.
2026 चा अंदाज
तज्ञांच्या मते, 2026 मध्ये अमरावती जिल्ह्याची अंदाजित लोकसंख्या 33,14,275 इतकी असेल. हे 2011 च्या जनगणनेच्या तुलनेत 14.74% वाढ दर्शवते.
विकासाचे संधी आणि आव्हाने
वाढत्या लोकसंख्येमुळे अमरावती समोर अनेक संधी आणि आव्हाने आली आहेत.
संधी:
आर्थिक विकासाची शक्यता
कृषी आणि उद्योगांचा विस्तार
रोजगार निर्मितीच्या संधी
पायाभूत सुविधांचा विकास
आव्हाने:
जलसंपत्तीचे व्यवस्थापन
शहरी पायाभूत सुविधांचा विकास
आरोग्य आणि शिक्षण
सुविधांचा विस्तार
पर्यावरण संरक्षण
वाहतूक व्यवस्थापन
प्रशासनाची भूमिका
लोकसंख्या वाढीच्या या टप्प्यावर जिल्हा प्रशासनाची भूमिका महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. नियोजित विकास, संसाधन व्यवस्थापन आणि सामाजिक-आर्थिक समावेशन याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.विशेषतः मेळघाट सारख्या आदिवासी भागातील विकास, शहरातील गर्दीची समस्या, पाणी पुरवठा आणि रोजगार निर्मिती हे प्रमुख मुद्दे आहेत.
नागरिकांची अपेक्षा
अमरावतीच्या नागरिकांना चांगल्या रस्त्या, सुरळीत पाणीपुरवठा, दर्जेदार शिक्षण, आरोग्य सेवा आणि रोजगाराच्या संधी अपेक्षित आहेत. लोकसंख्या वाढीबरोबरच जीवनमानाचा दर्जा राखणे हे प्रशासनासमोरील मोठे आव्हान आहे.
अमरावती विदर्भातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या शहरांपैकी एक आहे. 2025 मध्ये शहराची लोकसंख्या 8.25 लाख आणि जिल्ह्याची 32.92 लाख असल्याचे अंदाज दर्शवतात की अमरावती प्रगतीच्या मार्गावर आहे. लोकसंख्या वाढीसोबतच सुनियोजित विकास, पर्यावरण संतुलन आणि सर्वसमावेशक प्रगती साधणे हे येत्या काळातील प्राधान्य असायला हवे. अमरावतीचे भविष्य उज्ज्वल आहे, पण त्यासाठी सर्वांनी मिळून प्रयत्न करणे गरजेचे आहे.
या वृत्तासंबंधी तुमचे विचार आम्हाला कळवा. अमरावती ब्रेकिंगवर तुम्हाला स्थानिक बातम्या, विशेष अहवाल आणि अपडेट्स मिळत राहतील.