अमरावती ब्रेकिंग विशेष: अमरावती शहरापासून ११ किलोमीटर अंतरावर पहाडांच्या मधात असलेल्या श्री क्षेत्र कोंडेश्वर मंदिराची गाजी संपूर्ण विदर्भात आहे. हे प्राचीन शिव मंदिर केवळ आस्थेचं केंद्र नाही तर वास्तुशिल्पाचा अनमोल ठेवाही आहे.
मंदिराचा प्राचीन इतिहास
कोंडेश्वराचे मंदिर विदर्भ राजाच्या काळात उभारण्यात आल्याचे सांगण्यात येते. सुमारे ५००० वर्षांपूर्वीचे हे मंदिर असल्याचं तज्ञ मानतात. या परिसरात राज्य असणाऱ्या विदर्भ राजा हे काशी क्षेत्रातील भगवान विश्वेश्वराचे भक्त होते. विदर्भ राजाने कौंडिय मुनींच्या आग्रहावरून येथे शिवलिंगाची प्राणप्रतिष्ठा केली होती. मुनींच्या नावावरुनच या क्षेत्राचे नाव ‘कोंडेश्वर’ पडले.
यादवकालीन वैभव आणि हेमाडपंथी वास्तू
यादव घराण्याच्या राज्यकर्त्या रामदेवराव आणि कृष्णदेवराव यांच्या काळात राज्य की निधि से यादव राज्य के प्रमुख हेमाद्रीपंत द्वारा या मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला. काळ्याभोर पाषाणाचे चिरे एकावर एक रचून बांधण्यात आलेले अत्यंत सुंदर असे शिव मंदिर आहे. मंदिर की उंचाई ७५ फूट इतकी असून हेमाडपंथी शैलीतील हे मंदिर काळ्या दगडांच्या कोरीव कामाने प्रसिद्ध आहे. काले पत्थरों पर हाथी की शिल्पकला, एक सिर के दो शरीर तथा कुछ स्थानों पर दो सिर वाले एक शरीर जैसे कलात्मक शिल्प भक्तांना आकर्षित करतात.
औरंगजेबी काळ आणि भोसले राज्य
यादवकाळानंतर ४०० वर्षांनी औरंगजेबाच्या मोगली सत्तेत इतर मंदिरांप्रमाणे कोंडेश्वरच्या मंदिरालाही अवकळा प्राप्त झाली होती. मात्र अमरावतीकर भोसलेंच्या ताब्यात हा प्रदेश आल्यानंतर मंदिराला पुन्हा प्रतिष्ठा मिळाली. माधवराव पेशव्यांच्या काळात अभिषेक, शिवलीलामृत पाठ, अन्नदान, नाम सप्ताह यासारख्या धार्मिक विधींनी मंदिराचे महात्म्य वाढले.
मंदिर परिसरातील खासियत
नंदीची अद्भुत मूर्ती
कोंडेश्वरच्या प्रवेशद्वारासमोर असलेली नंदीची मोठी मूर्ती विशेष आहे. ही नंदी तपश्चर्येत असल्याप्रमाणे दिसते.
गणपती आणि हनुमान मंदिर
कोंडेश्वराच्या मंदिर परिसरात अति पुरातन काळातील गणपती मंदिर आणि हनुमानाचे मंदिर देखील आहे.
खटेश्वर महाराजांची समाधी
मंदिराजवळच श्री खटेश्वर महाराजांची समाधी आहे जी भक्तांसाठी श्रद्धास्थान आहे.
कोंडेश्वर कुंड आणि धबधबा
मंदिराजवळ असलेले कुंड आणि सुंदर धबधबा या ठिकाणाचे आकर्षण वाढवतात. हिरव्यागार पहाड आणि पोहरा वनक्षेत्रातील हे मंदिर निसर्गप्रेमींसाठीही आदर्श ठिकाण आहे.
ऋषीमुनींचा वास्तव्य
प्राचीन काळी अनेक वेळा काशी, प्रयागराज, ओमकारेश्वर आणि अन्य स्थानावरून ऋषीमुनी, वेदशास्त्र संपन्न ब्राह्मण, साधुसंत, भाविक, शिवभक्त येत असत. यामुळे या परिसरात शिव उपासनेचा सुगंध आजही पसरलेला आहे.
महाशिवरात्रीची भव्य यात्रा
श्रावण महिन्यातील प्रत्येक सोमवारी कोंडेश्वराच्या दर्शनासाठी भाविकेची येथे वर्दळ असते. महाशिवरात्रीच्या पर्वावर मात्र येथे भव्य यात्रा भरते. अमरावती, नागपूर, यवतमाळ, वर्धा या जिल्ह्यांतून शेकडो हजारो भाविक कोंडेश्वराच्या दर्शनासाठी येतात.
कसे पोहोचाल?
रेल्वेने: बडनेरा जंक्शन हे सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक आहे (सुमारे ५ किमी).
बसने: अमरावती आणि बडनेरा येथून नियमित बससुविधा उपलब्ध आहे.
खासगी वाहनाने: चांदूर रेल्वे रोडवरून मंदिरापर्यंत सहज पोहोचता येते.
स्थान: गोविंदपूर, म्हसाळा, अमरावती – ४४४७०१
मंदिर खुलण्याचा वेळ
सकाळी ६:०० ते रात्री ८:३० (काही स्रोतांनुसार रात्री ८:०० पर्यंत)
कोंडेश्वर मंदिर हे केवळ धार्मिक स्थळच नाही तर इतिहास, वास्तुकला आणि निसर्गाचा अद्भुत संगम आहे. ५००० वर्षांपासून उभे असलेले हे मंदिर विदर्भाच्या सांस्कृतिक वारसाचा अभिमान आहे. प्रत्येक शिवभक्ताने आयुष्यात एकदा तरी या पवित्र क्षेत्राला भेट द्यावी.अमरावती ब्रेकिंग च्या वतीने आम्ही सर्व भक्तांना कोंडेश्वर महादेवाच्या दर्शनाचे आमंत्रण देतो!