अमरावती शहरातील न्यायालयीन व्यवस्था ही विदर्भातील सर्वात महत्त्वाच्या न्यायिक केंद्रांपैकी एक आहे. सामान्य नागरिकांना न्यायालयीन प्रक्रियेबद्दल माहिती असणे अत्यंत आवश्यक आहे. या लेखात अमरावती येथील विविध न्यायालयांची संपूर्ण माहिती देण्यात येत आहे.
अमरावतीतील प्रमुख न्यायालये
जिल्हा न्यायालय अमरावती
अमरावती जिल्हा न्यायालय हे विदर्भ क्षेत्रातील प्रमुख न्यायालय आहे. येथे दिवाणी आणि फौजदारी दोन्ही प्रकारच्या खटल्यांची सुनावणी होते. जिल्हा न्यायाधीश यांच्या नेतृत्वाखाली अनेक न्यायाधीश आणि दंडाधिकारी कार्यरत आहेत.
मुख्य पत्ता: जिल्हा न्यायालय परिसर, वीर तानाजी नगर, शिवनेरी कॉलनी, अमरावती
कुटुंब न्यायालय
विवाह, घटस्फोट, भरणपोषण, मुलांचा ताबा यासारख्या कौटुंबिक प्रकरणांसाठी स्वतंत्र कुटुंब न्यायालय कार्यरत आहे. हे न्यायालय कौटुंबिक वादांचे जलद आणि संवेदनशील निराकरण करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
श्रम न्यायालय
कामगार आणि मालक यांच्यातील वाद, नोकरीतून काढून टाकणे, वेतन प्रकरणे यासारख्या श्रमिक विवादांची सुनावणी येथे होते.
लघु न्यायालय
पाच लाख रुपयांपर्यंतच्या दावे, वादविवादांचे जलद निराकरण लघु न्यायालयात होते. छोटे दिवाणी प्रकरण, चेक बाउन्स प्रकरणे इत्यादींचे निवारण येथे होते.
न्यायालयात प्रवेश कसा करावा?
आवश्यक कागदपत्रेन्यायालयात जाताना वादी किंवा प्रतिवादी यांनी खालील कागदपत्रे सोबत ठेवावीत:
ओळखपत्र (आधारकार्ड, मतदार ओळखपत्र)
केस नंबर किंवा केस डिटेल्स
वकिलाचे संपर्क तपशील
संबंधित कागदपत्रांच्या प्रती
न्यायालयीन वेळापत्रक
सामान्यतः न्यायालय सकाळी १०:३० ते दुपारी १:३० आणि दुपारी २:३० ते ५:०० या वेळेत कार्यरत असते. शनिवार आणि रविवार तसेच सार्वजनिक सुट्ट्यांच्या दिवशी न्यायालय बंद राहते.
खटला दाखल करण्याची प्रक्रिया
दिवाणी खटला
दिवाणी खटला दाखल करण्यासाठी वकिलाद्वारे दावा दाखल करावा लागतो. यात मालमत्ता विवाद, करार भंग, हक्काचे प्रकरण इत्यादी येतात.
फौजदारी खटला
पोलीस तक्रार किंवा खाजगी तक्रार याद्वारे फौजदारी खटला सुरू होतो. गुन्हेगारी प्रकरणे, मारहाण, फसवणूक अशा गुन्ह्यांची तक्रार न्यायालयात दाखल केली जाते.
कायदेशीर सहाय्य सेवा
गरीब आणि असहाय नागरिकांसाठी जिल्हा कायदेशीर सेवा प्राधिकरण (DLSA) मोफत कायदेशीर सहाय्य पुरवते. विशेष परिस्थितीत वकील नियुक्ती, कागदपत्रे तयार करणे या सुविधा उपलब्ध आहेत.
पात्रता: वार्षिक उत्पन्न ३ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणारे, अनुसूचित जाती/जमाती, महिला, दिव्यांग व्यक्ती या सर्वांना मोफत सेवा मिळू शकते.
ई-कोर्ट सेवा
अमरावती न्यायालयात आधुनिक ई-कोर्ट सुविधा उपलब्ध आहे. नागरिक ऑनलाइन केस स्टेटस तपासू शकतात, तारखा पाहू शकतात आणि निर्णयाच्या प्रती डाउनलोड करू शकतात.वेबसाइट: https://districts.ecourts.gov.in/या पोर्टलवर तुमचा केस नंबर, पक्षकाराचे नाव किंवा वकिलाचे नाव टाकून माहिती मिळवता येते.
सामान्य प्रश्न आणि उत्तरे
प्रश्न: खटल्यात वकील आवश्यक आहे का?
उत्तर: दिवाणी प्रकरणांमध्ये स्वतः हजर राहता येते, परंतु कायदेशीर सल्ल्यासाठी वकील असणे उत्तम. फौजदारी प्रकरणांमध्ये वकील अत्यावश्यक असतो.
प्रश्न: खटला किती वेळ चालतो?
उत्तर: प्रकरणाच्या गुंतागुंतीवर हे अवलंबून असते. साधे प्रकरण ६ महिन्यांत तर गुंतागुंतीचे खटले अनेक वर्षे चालू शकतात.
प्रश्न: खटल्याचा खर्च किती येतो?
उत्तर: दावाच्या रकमेवर कोर्ट फी ठरते. वकिलांची फी स्वतंत्र असते. लघु दावे स्वस्त पडतात.
महत्त्वाचे सूचना
न्यायालयात शांतता राखणे बंधनकारक आहे.
मोबाईल फोन बंद ठेवावे किंवा सायलेंट मोडवर ठेवावे.
योग्य पोशाखात न्यायालयात हजर व्हावे.
न्यायालयीन अधिकाऱ्यांना मान द्यावा
खोटे पुरावे देऊ नये, न्यायालयाला दिशाभूल करू नये
अमरावती न्यायालय प्रणाली नागरिकांना न्याय मिळवून देण्यासाठी कटिबद्ध आहे. योग्य माहिती आणि मार्गदर्शन घेऊन प्रत्येक नागरिक आपले हक्क सांभाळू शकतो. न्यायालयीन प्रक्रियेत पारदर्शकता, सुलभता यासाठी सतत प्रयत्न चालू आहेत. नागरिकांनी कायद्याचा आदर करत, योग्य मार्गाने न्याय मिळवावा हा या लेखाचा उद्देश आहे.AmravatiBreaking.in – तुमच्या शहराच्या प्रत्येक बातमीसाठी आमच्यासोबत रहा